Bản địa hóa sách, đặc biệt là dịch thuật sách là vô cùng quan trọng đối với một tác giả để tiếp cận đối tượng của họ từ các nơi khác nhau trên thế giới và nó được coi là một trong những nhiệm vụ dịch thuật khó khăn nhất. Ngay cả những nhà ngôn ngữ học giàu kinh nghiệm nhất cũng mắc lỗi khi dịch sách.

Trong bài viết hôm nay, chúng tôi sẽ tìm hiểu những thách thức khi những dịch giả gặp phải khi dịch một cuốn sách và làm thế nào để vượt qua những lỗi đó.

Note: DỊCH THUẬT VĂN HỌC – DỊCH SÁCH

Khó Khăn Trong Dịch Thuật Sách

 Dịch mà không thay đổi ý nghĩa của tác giả

Mặc dù dịch thuật chuyên ngành đòi hỏi độ chính xác cao và cả nội địa hóa liên quan đến những thay đổi về bố cục, định dạng, màu sắc, v.v., để phù hợp với văn hóa và suy nghĩ người bản địa. Để có một cuốn sách dịch tuyệt vời, các dịch giả không chỉ cần những hiểu biết tuyệt vời về văn học và chuyên môn về chủ đề để đảm bảo tính chính xác của các nhà văn kiến ​​thức muốn chia sẻ.

Người dịch cũng đảm bảo rằng quá trình dịch không ảnh hưởng đến thể hiện của tác giả và phong cách viết độc đáo của họ. Điều đó có nghĩa là các lựa chọn từ không nên quá nghĩa đen hoặc quá cường điệu so với sách gốc. Chúng phải là những từ hoàn hảo nhất để gợi lên sự hiểu biết và cảm xúc tương xứng với sự tự người đọc thực hiện đọc bản gốc. Tin tôi đi, đó không phải là nhiệm vụ dễ dàng.

+ Note: Chuyên dịch thuật tài liệu văn bản Anh, Trung, Nhật, Hàn, Pháp, Đức, Nga chuyên ngành

Biểu hiện cụ thể về mặt văn hóa

Đôi khi, tên của một người hoặc nhân vật nổi tiếng trong tiểu thuyết hoặc thơ được sử dụng như một tính từ. Don Juan, chẳng hạn, là một nhân vật hư cấu khét tiếng trong một vở kịch của Tirso de Molina năm 1630. Don Juan là một nhà tự do giàu có, người dành cả cuộc đời mình để quyến rũ phụ nữ.

Khi sự nổi tiếng của nhân vật tăng lên, Don Juan trở thành một biểu hiện chung cho một người phụ nữ. Câu hỏi là khi dịch cuốn sách đề cập đến nhân vật này, người dịch có nên giữ nguyên tên như bản gốc và thêm chú thích. Hay họ nên tìm một nhân vật hư cấu tương đương trong văn hóa của ngôn ngữ đích?

Chơi chữ và luyến láy

Nghệ thuật chơi chữ không hề đơn giản, khi mà người dịch cần phải thể hiện được chính xác điều đó, những luyến láy chắc chắn là một vấn đề đau đầu thực sự cho bất kỳ dịch giả nào. Nó đòi hỏi nhiều thời gian để dịch hơn bất cứ thứ gì khác.

Như việc thể hiện Cô ấy bán vỏ sò trên bờ biển, hay, Bạn biết New York, bạn cần New York, bạn biết bạn cần một New York độc đáo để đặt tên cho một vài người. Các dịch giả không dừng lại ở việc tìm một biểu thức tương đương cho các câu, mà họ còn tìm thấy những từ mang cùng thách thức phát âm cho người đọc trong nghệ thuật chơi chữ. 

Note: List 5 Sai Lầm Khi Tìm Dịch Vụ Dịch Thuật Phổ Biến Nhất

Phương ngữ và tiếng lóng

Việc sử dụng tiếng lóng hoặc phương ngữ trong tiểu thuyết hoặc thơ không còn xa lạ với độc giả, nhưng nó cũng là một thách thức đối với người dịch. Làm thế nào họ có thể dịch những từ này sang một ngôn ngữ mới trong khi vẫn giữ được các ký tự Phong cách  số từ, chuyển dịch hay cách nói chuyện độc đáo?

Cuốn theo chiều gió của Margaret Mitchell là một đại diện của trường hợp này. Hầu hết những người da đen trong tiểu thuyết nói theo một phương ngữ khác nhau. Hãy cùng xem các nhà ngôn ngữ học xử lý các phương ngữ.

Bản gốc:

“Is de gempmum gone? Huccome you din’ ast dem ter stay fer supper, Miss Scarlett? Ah done tole Poke ter lay two extry plates fer dem.

Bản dịch tiếng Việt: 

“Mấy cậu về rồi sao? Sao không mời người ta ở lại dùng bữa? Tôi đã bảo Pok’ dọn thêm hai bộ dĩa rồi”

Note: Dịch Thuật Phim – Video Clip – Phụ đề – Lồng tiếng thuyết minh

Quy Trình Dịch Thuật Sách

Một bản dịch sách chuyên nghiệp, xuất sắc đòi hỏi sự tham gia của nhiều dịch giả có kinh nghiệm, những người phải đặt một lượng lớn thời gian cũng như nỗ lực vào bản dịch. Một quy trình làm việc rõ ràng sẽ là một trợ lý tuyệt vời và không thể thiếu để đảm bảo chất lượng của cuốn sách và đáp ứng thời hạn của nhà xuất bản. Quá trình có thể thay đổi tùy theo phong cách làm việc của dịch giả, tuy nhiên nó vẫn bao gồm các bước cơ bản sau:

 Đọc bản gốc

Bước này có thể được coi là nền tảng của toàn bộ dự án dịch thuật. Tại sao? Nếu người dịch không hiểu được nội dung của cuốn sách, làm thế nào họ có thể truyền tải thông điệp chính xác của cuốn sách đến độc giả?

Ở bước này, các dịch giả nên đọc cuốn sách gốc (lặp đi lặp lại) để có được ý tưởng, thông điệp và giọng điệu viết của tác giả. Nhưng đọc cuốn sách gốc chỉ là sự chuẩn bị đầu tiên. Các dịch giả có thể sử dụng vài ngày tới để đọc những cuốn sách trước đây của tác giả (để hiểu đầy đủ phong cách văn học của tác giả), nghiên cứu về các chủ đề liên quan hoặc tài liệu tham khảo văn hóa được đề cập trong cuốn sách và thảo luận với người bản địa về những điểm không rõ ràng của sách nếu cần thiết. Chỉ khi người dịch biết cuốn sách từ trong ra ngoài thì họ mới bắt đầu dịch nó.

Dịch và tự xem lại bản dịch

Để tránh xung đột trong phong cách văn học, chỉ có một dịch giả nên làm việc dịch cuốn sách. Người dịch sau đó tiếp tục tự xem lại bản dịch đầu tiên một vài lần cho đến khi họ hài lòng với kết quả.

Chỉnh sửa hiệu đính phiên bản dịch

Biên dịch viên chuyên nghiệp sẽ là người tiếp theo xem xét lại toàn bộ cuốn sách được dịch để sửa chữa những sai lầm có thể xảy ra hay còn gọi là hiệu đính bản dịch. Các biên tập viên thực hiện các thay đổi về từ ngữ hoặc sử dụng ngôn ngữ, cấu trúc câu, sự không nhất quán và thuật ngữ sử dụng sai.

Đọc lại

Không giống như biên tập viên đọc và so sánh mục tiêu với văn bản nguồn, nhà ngôn ngữ học thứ ba chỉ đọc phiên bản dịch cuối cùng để đảm bảo độ mượt mà và hình ảnh của cuốn sách. Phần đọc thử tập trung vào chính tả và đúng giờ, lỗi ngữ pháp, lỗi đánh máy, ngôn ngữ nhất quán và định dạng chung của bản dịch.

Xuất bản trên máy tính để bàn (DTP)

Sau quá trình hiệu đính, tinh chỉnh, cuốn sách được trình bày và lập chỉ mục trong một khuôn mẫu thích hợp. Nó được xem xét lại (đánh giá trong bối cảnh) trước khi được in và xuất bản.

Note: Dịch Vụ Dịch Thuật Đa Ngôn Ngữ

Lời khuyên cho người dịch thuật sách chuyên nghiệp

Đừng bao giờ quên tìm hiểu về tác giả

Hơn ai hết, tác giả sách là người tạo ra và hiểu cuốn sách nhiều nhất. Vì vậy, người dịch sách cần nghiên cứu tác giả như một tài liệu tham khảo tốt cho cuốn sách của bạn. Hỏi họ về tất cả phong cách, ý nghĩa mà tác giả đang bận tâm, hoặc nói chuyện với họ về cảm hứng của cuốn sách và các nhân vật. Bất kỳ thông tin sẽ giúp bạn trong quá trình dịch thuật.

Tất nhiên, giao tiếp này không phải là tất cả. Tác giả, trong nhiều trường hợp, đã qua đời hoặc không thể liên lạc trực tiếp với bạn. Tuy nhiên, bạn vẫn có thể đọc lên và tham khảo các tiểu thuyết khác của tác giả hoặc một số cuộc phỏng vấn cũ mà tác giả đã làm về cuốn sách. Điều đáng chú ý là, cuốn sách được dịch phải truyền tải giọng nói và giọng điệu của tác giả, vì vậy sự tham gia của họ sẽ rất quan trọng.

Đừng bắt đầu dịch cho đến khi người dịch tự tin về kiến ​​thức của họ về cuốn sách

Như chúng tôi đã đề cập, nếu người dịch không hiểu và truyền đạt đúng ý nghĩa, họ không thể hy vọng người đọc có nhận thức đúng về cuốn sách. Vì vậy, hãy chắc chắn rằng bạn biết tất cả các khía cạnh của cuốn sách trước khi dịch nó.

Một người dịch song ngữ là không đủ cho các bản dịch văn học

Là người bản địa không có kỹ năng viết và sử dụng từ tốt như nhau. Trong thực tế, chỉ có một số ít các nhà ngôn ngữ học bản địa có đủ điều kiện để dịch thuật văn học. Các dịch giả nên là một nhà văn, một blogger hoặc một người thích chơi với các từ và ngôn ngữ.

Luôn thực hiện theo quy trình dịch nghiêm ngặt

Thực hiện theo quy trình làm việc nghiêm ngặt để đảm bảo tiến độ và chất lượng của cuốn sách dịch của bạn. Bạn cũng nên xem xét làm việc trên các công cụ CAT và sử dụng các công cụ kiểm tra khác để có bản dịch chính xác.

Đọc, đọc và đọc

Ngay cả khi bạn đang trong quá trình dịch, đừng ngừng đọc các sách và chủ đề có liên quan để mở rộng vốn từ vựng và kiến ​​thức có ảnh hưởng trực tiếp đến cuốn sách dịch của bạn. Hơn nữa, đọc sách có thể gợi lên cảm hứng của bạn và đưa dự án của bạn lên một tầm cao mới.

Bài viết Những Thuận Lợi Và Khó Khăn Khi Dịch Thuật Sách có lẽ đã chia sẻ cho bạn về một khía cạnh của nghề dịch thuật rồi phải không? Cùng với công ty Idichthuat nắm bắt các kinh nghiệm dịch thuật chuẩn nhất và chất nhất trong nghề nhé.

Để biết thêm thông tin dịch vụ khắc chính sách tuyển cộng tác viên dịch thuật hay thảo luận về tự học dịch thuật bạn có thể bấm liên hệ Idichthuat.

VietnameseEnglish